Routepunt — 9

Portlandweg - Burgerluchtwachttoren

In de jaren vijftig, tijdens de Koude Oorlog, stonden er meer dan 30 luchtmacht-torens in Drenthe. Ze waren onderdeel van een verdedigingslinie tegen het ´rode gevaar´ uit het oosten. Vanaf de toren konden de wachters vijandelijke vliegtuigen signaleren die onder de radarsystemen door vlogen.

Riekus Holties reageerde in 1953 op een oproep in de krant om vrijwillig wacht te lopen in de toren. Lucas Schoemakers kwam er in 1960 terecht vanwege vervangende dienstplicht. Omdat hij kostwinner was, was hij namelijk niet in dienst geweest. “Dit was voor ons een manier om te laten zien dat we ook wat over hadden voor het vaderland”, aldus de beide mannen. Ze hebben mooie herinneringen aan de tijd op de toren.

“Wij moesten alarm slaan als er vreemde vliegtuigen over vlogen. Daarom kregen we eerst een cursus, zodat we wisten of het ging om een Tunnerjet-straaljager, een Lancaster of een andere bommenwerper. We hadden dienst als er vliegtuigoefeningen waren. Via de koptelefoon stonden we voortdurend in contact met de andere torens, Coevorden in het westen en Zwartemeer in het oosten. Als we een vliegtuig hoorden aankomen, hadden we vaak al een melding uit Coevorden gekregen. Wij gaven het dan weer door aan Zwartemeer. Ook de verbinding met de centrale in Groningen stond altijd open. Zo wisten zij waar het vliegtuig was en konden ze dat aangeven op een grote landkaart. Het waren oefeningen, maar we wisten drommels goed wat we moesten doen. We wilden geen vliegtuig missen!”
In 1964 was het afgelopen met het wachtlopen, maar de toren staat er nog steeds, als een van de laatste twee in Drenthe. Betonrot heeft het bouwwerk aangetast en het beklimmen is een levensgevaarlijk avontuur, maar er zijn plannen om de toren te restaureren. Als dat lukt, blijft een markante herinnering aan vroeger bewaard.